Versnellen: Waarom, wanneer en hoe?

Versnellen: Waarom, wanneer en hoe?

Ik hoor nog regelmatig dat kinderen versnellen, omdat ze hoogbegaafd zijn. Of er worden naar aanleiding van intelligentieonderzoek vragen over gesteld. Hierin merk ik dat versnellen een spannende stap is voor veel scholen, ouders en kinderen. In sommige gevallen is een versnelling hartstikke mooi en nuttig, maar zeker niet altijd. Dat licht ik graag toe.

De juiste gronden

De allereerste stap voordat je gaat versnellen dient het vaststellen van het didactische niveau van het kind te zijn. Dit betekent doortoetsen: didactisch onderzoek voor alle vakken totdat het niveau van het kind écht in kaart is gebracht. Dit betekent niet: A scores op cito van het huidige leerjaar of A scores op cito van het volgende leerjaar. Misschien zijn er nog vakken waarop het kind niet voorloopt, of juist vakken waarop het kind meer dan een jaar voorloopt. Je wilt een genuanceerd beeld hebben van de didactische vordering van een kind, voordat je aanpassingen doorvoert in de lesstof.

Intelligentieonderzoek is dus géén middel om vast te stellen of versnellen nodig is! De intelligentie van een kind geeft geen inzicht in het didactische niveau. Hoe goed ik ook kan kijken naar de taakaanpak, het denkniveau en de omgang met uitdaging, vanuit een intelligentieonderzoek kan ik geen uitspraken doen over de wenselijkheid van versnelling.

De juiste manier

Als je dan eenmaal op het punt komt dat de conclusie er ligt dat versnellen nodig is, dan zitten er ook nog haken en ogen aan de uitvoering. De reden dat een kind didactisch verder is dan de reguliere klas heeft meestal te maken met een snel, autodidact leerproces. Een kind leert lesstof dus sneller dan andere kinderen. In een hogere klas gaat dit niet weg. Hierdoor heb je een grote kans dat ook in een hogere klas de reguliere lesstof erin gaat als zoete koek. Resultaat: kind gaat weer voorlopen op de rest. En dan?

Dit betekent dat het kind nog steeds niet voldoende uitgedaagd kan worden. Naast versnellen is compacten en verrijken nodig. Het kind leert sneller dan anderen, dus heeft het genoeg aan een compacte vorm van de reguliere lesstof. Het leerproces van een kind gaat daarin vaak zo snel, dat belangrijke leervaardigheden zoals doorzettingsvermogen, plannen en oplossingsgericht denken onvoldoende aangesproken hoeven te worden. Een versnelling kan hierbij wel helpen, omdat de lesstof in eerste instantie moeilijker is. Het is echter belangrijk om hiernaast met verrijking de diepgang in te gaan, zodat deze leervaardigheden gestimuleerd worden. Wanneer je goed verrijkt heb je mogelijk een positief neveneffect: doordat een kind veel leermomenten heeft in de verrijking, kunnen de snelle stappen in het reguliere werk soms enigszins afgeremd worden. Dat is niet het hoofddoel van verrijken, maar is wel een prettige manier om te voorkomen dat je snel weer tegen het plafond van een kind aan loopt.

Twee keer of meer versnellen?

Meestal is één keer versnellen voldoende, als het al nodig is. Nu zijn er ook kinderen die na één versnelling alsnog meer dan een leerjaar voor gaan lopen in hun didactische vaardigheden. Veel scholen en ouders zijn huiverig voor, soms zelfs principieel tegen, een tweede (of derde) versnelling. Heel begrijpelijk, omdat het niet ideaal is en er veel sociaal-emotionele tegenargumenten kunnen zijn. Hier geldt echter ook dat een volgende versnelling best een goede oplossing kan zijn, mits op de juiste gronden en manier. Hierbij wordt de noodzaak van een goed uitgevoerde versnelling dus duidelijk. Wanneer er niet verrijkt wordt dan is ook de kans dat een volgende versnelling nodig is groter dan wanneer de versnelling wordt gecombineerd met verrijking. Wanneer er met versnelling en verrijking toch een aanzienlijke didactische voorsprong ontstaat, kan per individueel geval afgewogen worden of een tweede versnelling wenselijk is. Dit hangt onder andere af van de mogelijkheden van de school en het welzijn van het kind. Het hoeft dus niet per definitie uitgesloten te zijn en vergt hele goede samenwerking tussen school, ouders en kind.

Geen reactie's

Geef een reactie