Automatiseren als struikelblok

Automatiseren als struikelblok

Vanaf groep 3 krijgen kinderen het voor hun kiezen om de sommen tot 20 en de tafels te automatiseren. Dit houdt in dat ze uiteindelijk de antwoorden van deze sommen zonder berekenen kunnen geven, op hoog tempo. De kennis hiervan is als het ware onbewust, automatisch, geworden. Dit wordt gedaan door veel te herhalen en de sommen erin te laten slijten. Automatiseren van dit soort kennis is voor veel hoogbegaafde kinderen een struikelblok. Ik zie regelmatig kinderen die zichzelf omslachtige maniertjes hebben aangeleerd om te blijven rekenen, wanneer ze niet geautomatiseerd hebben. Dat kan problemen opleveren in hogere klassen, omdat er dan complexere rekenvraagstukken komen en het tempo hoog moet zijn. Belangrijk ontwikkelpunt dus.

Hoe komt het?

Van hoogbegaafde mensen is al snel de veronderstelling dat hun leerpotentie hoog is. Zo kunnen ze dus makkelijk nieuwe dingen leren. Hierbij valt echter op dat veel hoogbegaafde mensen juist moeite hebben met automatiseren en ‘stampen’ van simpele feitjes. Wat de reden hiervoor is, is niet volledig vast te stellen. Wel lijkt het dat veel kinderen bewust blijven nadenken, beredeneren en rekenen, terwijl ze eigenlijk moeten automatiseren. Dat bewust nadenken is heel handig voor complexere informatie, maar werkt tegen wanneer de lesstof vanuit herhaling in het geheugen moet komen. Het gaat dus in tegen de natuurlijke manier van denken van een hoogbegaafd iemand. Dit wil niet zeggen dat een hoogbegaafd kind niet kan automatiseren, maar soms is het moeilijker.

Deze hobbel wordt lastiger gemaakt doordat hoogbegaafde kinderen vaak snel genoeg kunnen rekenen om het gebrek aan automatiseren te maskeren. Ze kennen de tafels niet, maar kunnen snel genoeg optellen om alsnog het goede antwoord snel genoeg te geven. Zo is 3×5 niet gewoon 15, maar 3+3+3+3+3. Deze manier van rekenen is ook erg belastend voor het werkgeheugen, waardoor er niet genoeg denkkracht is om eigen denkstappen te blijven volgen.  Voor meerdere schooljaren kunnen de kinderen dit volhouden. Na een tijdje moet er echter gewerkt worden met deelsommen, grote getallen, verhoudingen, machten en wortels. Ook moeten verschillende vaardigheden worden gecombineerd. Dan pas – en soms zelfs later – lopen deze kinderen vast. Ze hebben de antwoorden van de tafels niet paraat, dus ze zien bijvoorbeeld de mogelijke tafels niet in de deelsommen. Jammer alleen dat tegen die tijd er op school lang en breed verwacht wordt dat een kind de tafels kent. Op school wordt daar geen aandacht meer aan besteed en misschien is het niet ‘cool’ om kinderachtige tafels nog te moeten oefenen.

Wat doe je eraan?

Allereerst is motivatie nodig bij een kind, zodat hij zichzelf als doel stelt om die sommen er eindelijk goed in te krijgen. Daar kun je bijvoorbeeld moeilijkere sommen voor gebruiken, waarbij een kind niet meer kan compenseren door te rekenen. Door te laten zien wat er gebeurt en het kind een alternatief aan te bieden, krijg je eigenaarschap van het kind om dit leerproces in te gaan.

In het automatiseren is het belangrijk om bij deze kinderen het bewuste denkproces te belemmeren, zodat er ruimte komt voor het automatische proces. Ze mogen geen mogelijkheid hebben om bewust uit te rekenen. Daarom is het zo belangrijk dat de nadruk ligt op snelheid én correctheid van de antwoorden. Je kunt door middel van bewegingsoefeningen het denkproces belasten om bewust rekenen te belemmeren. Ik gebruik hiervoor spelletjes zoals vliegenmeppen of 7ate9. Je hebt ook veel apps om deze rekenvaardigheden te oefenen. Het is bij het uitzoeken van bruikbare apps wederom belangrijk dat de nadruk ligt op snelheid. Ik ben zelf erg blij met Rekenblobs en Rekenrenner, maar er zijn ook interessante opties die de scholen tegenwoordig gebruiken zoals Gynzy en Rekentuin. Nog steeds is herhaling dan erg belangrijk. Je gebruikt het alleen op een andere manier dan bijvoorbeeld de bekende poster bij de wc.

 

Wanneer je automatiseren op een snelle, actieve manier oppakt is het ook ontzettend leuk! Het vele herhalen kan veel weerstand oproepen, maar met een spelletje valt dat wel mee. Misschien kom je er dan zelf ook achter dat je nog wat te automatiseren hebt. En als het allemaal geautomatiseerd is, kom je er niet meer van af. Dat lijkt me een kleine troost. Mochten er nog tips zijn die kunnen helpen bij het automatiseren, dan verneem ik het graag!

Geen reactie's

Geef een reactie